Dobro došli, gost
Username: Password: Zapamti me

TEMA: Bobath koncept

Bobath koncept 5 godina 9 meseci ago #9

  • Dr. Dragan
  • Dr. Dragan's Avatar
  • OFFLINE
  • Administrator
  • Poruke: 462
  • Karma: 0
BOBATH KONCEPCIJA

Još se naziva i "konceptom života"(po Berti i Karelu Bobathu). Počiva je na savladavanju
problema,a uključuje terapiju poremećaja pokreta u djece sa patologijom centralnog nervnog sistema. Ciljevi terapije su postizanje što veće moguće samostalnosti uz kvalitetu života. Za
dijecu sa nekim oštećenjem centralnog nervnog sistema to znači ostvariti najveći mogući
stepen nezavisnosti,te se tako pripremiti za toliko normalan adolescentni i odrasli život koliko je
to moguće postići.



Bobath je igra kroz učenje i upotrebljavaju se rekviziti kao što su valjci,lopte,klupice... različitih veličina; no mogu poslužiti i vježbačeve noge i ruke kao i različite zanimljive igračke kojima zabavljamo dijete dok ga postavljamo u pravilne položaje. Najbolje je vježbati na strunjači.

Prema Bobathu, položajni refleksni mehanizam, čiji su sastavni dijelovi reakcija uspravljanja i reakcija ravnoteže, preduslov je normalnih pokreta i vještina. Taj je mehanizam u razvoju odgovoran za normalanu kvalitet položajnog tonusa, normalne stepene recipročne inervacije, te normalnu koordinaciju. Nekoliko autora razradilo je tehnike razvijanja normalnih položaja i pokreta, a veliki broj rehabilitacionih ustanova primjenjuje tretman po Bobathu. Cerebralna paraliza (CP) definiše se kao "uporno i postojano, premda ne i nepromjenljivo oboljenje, poremećaj položaja tijela i pokreta, nastalih usljed disfunkcije mozga, koja je postojala prije nego što su rast i razvoj bili završeni i kompletirani" (Svjetska komisija za cerebralnu paralizu). Dakle, oštećenje je centralno, a periferija nedirnuta; stoga Bobath svojom tehnikom nastoji uticati na taj, očuvani dio, za prenos signala u centralni nervni sistem (CNS). Svaki izvedeni položaj i pokret informacija je koja se centripetalno upućuje u CNS. Mozak je, prema Bobathu, organ reakcije, a ne akcije. Takva stimulacija u mozgu zdravog djeteta stvara otiske na temelju kojih se oblikuju šeme pokreta i položaja. Kod cerebralno oštećenog djeteta potrebno je pasivno postavljanje u određene položaje i vršenje pokreta uz brojna ponavljanja. Pritom se koriste položaji i pokreti koji odgovaraju motoričkoj, a ne hronološkoj dobi djeteta. Što je dijete s cerebralnim oštećenjem starije, to jasnije pokazuje tipične slike i šeme prema kojima može biti svrstano u određeni fleksijski ili ekstenzijski tip, uz spazme, atetoze i ostale motoričke simptome. U tim šemama značajnu ulogu imaju patološki tonički refleksi (vrata, lavirinta) te kombinacije patoloških refleksa i motoričkih simptoma. Djeca s CP-om imaju ograničen selektivni inhibicijski mehanizam pa zbog toga zadržavaju svoje reflekse u punom opsegu. Bobathovom koncepcijom služimo se patološkim refleksima u inhibiciji patoloških pokreta i položaja, a potom slijedi razvijanje normalnih položaja i pokreta. Dakle, ciljevi se postižu:

- iskorištavanjem patoloških refleksa,
- refleksno kočećim položajima protivnima patološkim položajima.

Koriste se simetrični i asimetrični tonički refleks vrata te tonički refleks labirinta.

Ključne tačke tretmana u Bobathovoj koncepciji jesu:

Glava


- Fleksija glave u stojećem položaju izaziva povišenje tonusa ekstenzora trupa i nogu; ekstenzija pak olakšava izvođenje fleksije donjih ekstremiteta.

- U ležećem položaju fleksija glave olakšava fleksiju trupa, natkoljenica i ekstenziju potkoljenica.


Ruke i ramena


- Interna rotacija nadlaktice s pronacijom podlaktice inhibiše ekstenzorni spazam i pojačava fleksijske spazme trupa i donjih ekstremiteta.
- Nasuprot tome, eksterna rotacija sa supinacijom inhibiše fleksorne spazme i pojačava tonus ekstenzora.
- Horizontalna abdukcija nadlaktice sa eksternom rotacijom i pružanjem u laktu potpomaže otvaranje šake, te ekstenziju, vanjsku rotaciju i abdukciju nogu.
- Elevacija nadlaktice i vanjska rotacija inhibiše fleksijske spazme, olakšava ekstenziju lakta, prstiju i šake.
- Antefleksija ruke u dijagonali inhibiše fleksorni spazam i potpomaže otvaranje šaka i prstiju.
- Čista retrofleksija ruke, vanjska rotacija, supinacija i abdukcija palca potpomažu ekstenziju prstiju.


Zdjelica i donji ekstremiteti


- Fleksija natkoljenice potpomaže abdukciju i vanjsku rotaciju, kao i dorzifleksiju stopala.
- Ekstenzija natkoljenice i vanjska rotacija takođe potpomažu abdukciju i dorzifleksiju stopala kao i ekstenziju prstiju.


Osnovni elementi Bobathove tehnike su:

- inhibicija abnormalnih refleksnih aktivnosti
- olakšanje, potsticanje i stvaranje normalnih, svjesnih, automatskih pokreta
- razvoj najvažnijih osnovnih pokreta - kontrola glave, okretanje, klečanje, sjedenje, stajanje, uz održavanje ravnoteže u tim radnjama
- normalizacija mišićnog tonusa
- učenje svakodnevnih vještina i samozbrinjavanje

Kod mlađeg djeteta s CP-om tretman prati normalni fiziološki razvitak počevši od supiniranog položaja. Djetetu s fleksijskim spazmima osnovni je terapijski položaj pronacijski, kako bi se postigla refleksno kočeća hiperekstenzija. Kod ekstenzijskog tipa koristi se refleksno kočeći položaj djeteta u supinaciji, jer se u tom položaju mogu razvijati fleksijski pokreti i položaji.

LEŽEĆI POLOŽAJ NA STOMAKU

U pronalnom položaju, elevacija ruku iznad glave sa ekstenzijom trupa potpomaže ekstenziju nogu. Ekstenzijom glave pomaže se ekstenzija kičmenog stuba, addukcija natkoljenica i ekstenzija nožnih prstiju. Ekstenzijom rotirane glave pojačava se tonus fleksora i abduktora noge te strane, a fleksijom rotirane glave potpomaže se fleksija pripadne polovine tijela. Položaj na stomaku osnovni je u tretmanu fleksijskih tipova, a prioritetna je primjena refleksno kočećih položaja. Dijete se naslanja na ruke dok ne podigne glavu kao da gleda naprijed, a potom se postiže abdukcija natkoljenice s fleksijom i ekstenzijom koljena. Nužno je pasivno podizanje kukova, naizmjenčno, sve do bočnog položaja. Ujedno se pasivno odižu ramena, izolovano ili istodobno s kukom, kao da želimo prevrnuti dijete na bok. Odizanjem djeteta od podloge postižemo elevaciju ruku s vanjskom rotacijom, dok noge abduciramo i rotiramo prema van. U položaju s ekstendiranim rukama izvode se vježba balansa. Moguće je ekstenziju postići uz loptu, pritiskom na sakrum, potkoljenice ili pete nadole.


LEŽEĆI POLOŽAJ NA LEĐIMA

Ovim položajem potpomaže se antefleksija ruku, što pruža osnovu odizanja glave od podloge. Pogodan je u tretmanu fleksijskih spastičara sa adduciranim i interno rotiranim nadlakticama, uz flektirane podlaktice, šake i prste. Ipak, prednost treba dati refleksno kočećem proniranom položaju. Za ekstenzijske spastičare terapeutski položaj je supinacija. Kod njih su noge ekstendirane uz spazam aduktora ("fenomen makaza") sa unutrašnjom rotacijom i plantarnom fleksijom stopala. Izvode se simetrični pokreti postavljanjem nogu u retrofleksiju, abdukciju i dr., pri čemu se mijenja položaj glave i ruku. Potom se vrše asimetrični pokreti, npr. elevacija obje ruke i jedne noge i sl. U malog djeteta savjetuje se "rolanje", koje maksimalno nadražuje osjetna tijela lavirinta i time razvija refleksno održavanje ravnoteže.


ČETVERONOŽNI POLOŽAJ

Podizanjem i spuštanjem rukama prema podlozi pospješuje se oslonac na ekstendirane ruke, inhibiraju spazam pektoralisa i addukcijski spazmi nadlaktica; potpomaže se ekstenzija i abdukcija ruke te otvaranje šake i prstiju. U četveronožni stav dijete se dovodi iz pronalne pozicije uz oslonac na ekstendirane ruke, a na flektirana se koljena postavlja odizanjem trupa ili pritiskom na abdomen. Glavu valja okrenuti jače zahvaćenoj strani. Jedna se noga flektira, a druga ekstendira. Nužno je njihanje trupa uz prenošenje težine tijela s jedne na drugu stranu, kao i dijagonalno. Cilj je da dijete održava ravnotežu uz njihanje i oslanjanje na tri ekstremiteta, a da pritom mijenja i položaj glave. Radi razvijanja potpornih reakcija, u području ramena i sakruma vrše se oscilatorni pritisci ili pritisci nadole. Slijedi iskorak flektiranog ekstremiteta uz rotacijski pokret zdjelice. Puzanjem se uspostavljaju automatski rotacioni pokreti u ramenima i kukovima.

KLEČEĆI POLOŽAJ
Stabilizacija zdjelice potpomaže se rotacijom prilikom postavljanja jedne noge unazad, a druge unaprijed. Klečeći položaj predlaže se za spastičare ekstenzijskog tipa, a za fleksijske tek kad su spazmi inhibisani. Prelaz iz četveronožnog u klečeći položaj vrši se povlačenjem ispruženih podlaktica prema gore u uspravan položaj. Kukovi i koljena su lagano flektirani, a trup se izravnava. Tada pacijent sjeda na pete i pokušava ponovno izvesti navedene pokrete. Na kraju je jedna noga flektirana, a druga ekstendirana, dok dlanovima dodiruje pod. Kasnije se izvode vježbe narušavanja balansa u svim smjerovima. Još se vježba sjedenje postrance, uz posjedanje preko lijeve i desne noge, čime se postiže rotacija zdjelice kao važni preduslov pokreta ustajanja, sjedanja i hodanja.


SJEDEĆI POLOŽAJ

Potrebno je anteflektirati glavu radi opasnosti pada unatrag kod ekstenzijskih spastičara. Sjedenje se postiže flektiranjem ekstremiteta u kukovima i koljenima, tako da se pacijent podupire ispruženim rukama na podlogu pred sobom, uz obaveznu abdukciju kukovima. Potom se vježba na nižoj stolici, uz balans ekstremitetima jedne, potom druge strane. Izvodi se rotacija trupa uz fiksiranu zdjelicu, koju prate ruke i glava. Iz sjedećeg položaja prelazi u raskoračni stav, potom pokušava flektirati nogu kao da želi petom dotaći sjedalo te napokon sjedi na stolici, rukama uz tijelo, i naizmjenično ekstendira potkoljenice bez naginjanja unazad. Pacijentu pomažemo pritiskom na rame i povlačenjem stopala u dorzalnu fleksiju. U razvijanju ravnoteže pri sjedenju balans se održava rukama u visini ramena (visoki oprez), kasnije su ruke sve niže (niski oprez), dok se ne spuste potpuno uz tijelo.


STOJEĆI POLOŽAJ

U stojećem stavu, kod pacijenata s flektiranom glavom, brada je podignuta prema naprijed radi održanja ravnine pogleda, dok ekstenzijski spastičari teško održavaju glavu bez tuđe pomoći. Ruke su često flektirane, abducirane, interno rotirane, trup sagnut s pojačanom lordozom ili polufleksijom kukova, noge nepotpuno ekstendirane, prsti pandžasti, osloncem na medijalni rub stopala. Kod hemiplegičara je koljeno ispruženo, a stopalo u jakoj plantarnoj fleksiji i inverziji. Kod ustajanja iz čučećeg položaja, pacijenta treba pridržavati ispod aksile ili u predjelu zdjelice. U stajanju kukovi moraju biti ekstendirani, a zdjelica povučena prema naprijed. U tom položaju pacijent izvodi pokrete fleksije potkoljenice ekstendiranih kukova (prvo pasivno) što već čini održavanje težine na jednoj nozi. Slijedi odmicanje jedne te druge noge u raznim smjerovima. Potom pacijent ustaje iz čučnja dok je jedna noga ispružena prema naprijed, a druga, koja služi kao oslonac, jest malo abducirana i rotirana prema van. Pri ustajanju pacijent povlači ispruženu nogu prema drugoj. Ustaje sa stolice kad su mu noge uporedo, a pete na podlozi; kasnije ustaje s jednom nogom ispred druge. Pritom su kukovi flektirani, a kičmeni stub i zdjelica uspravni. Prenosi se težina na stopala, te slijedi ekstenzija kukova. Fleksija glave potpomaže dorzifleksiju stopala. Slijede vježbe stajanja na jednoj nozi, dok je druga na nestabilnoj podlozi - kocki, spužvi ili lopti, pri čemu se trenira upotreba ruku.


VJEŽBE BALANSA
Uz sistemsko provođenje vježbi ravnoteže narušavanjem balansa tokom napretka djeteta iz ležećih prema stojećem položaju, opisuju se, naročito u tretmanu ataksija, vježbe balansa na nestabilnim podlogama. Pritiskom na spužvastu podlogu uz razne dijelove tijela dijete se potstiče na održavanje ravnoteže u položaju na leđima, stomaku i bokovima. Postepeno se koriste veće kosine na koje se dijete postavlja i oslanja rukama. Nakon ležećeg, dijete se postavlja u četveronožni stav, koriste se oscilatorne podloge, sa i bez držača. Dijete u sjedećem stavu na takvoj podlozi isprva održava ravnotežu uz abducirane ruke, kasnije uz adducirane. U slijedećoj fazi prelazi se na postavljanje u stojeći položaj, na stabilnoj podlozi.
Bobathov koncept koristi se i u rehabilitacijskim postupcima nakon cerebrovaskularnog inzulta s posljedičnom djelomičnom ili potpunom oduzetošću ekstremiteta, kao i kod multiple skleroze u segmentu vježbi ravnoteže.
Administrator je onemogućio javni pristup pisanja.

Odgovor: Bobath koncept 5 godina 9 meseci ago #10

  • Dr. Dragan
  • Dr. Dragan's Avatar
  • OFFLINE
  • Administrator
  • Poruke: 462
  • Karma: 0
Administrator je onemogućio javni pristup pisanja.

Odgovor: Bobath koncept 5 godina 9 meseci ago #11

  • Dr. Dragan
  • Dr. Dragan's Avatar
  • OFFLINE
  • Administrator
  • Poruke: 462
  • Karma: 0
Administrator je onemogućio javni pristup pisanja.

Odgovor: Bobath koncept 5 godina 9 meseci ago #12

  • Dr. Dragan
  • Dr. Dragan's Avatar
  • OFFLINE
  • Administrator
  • Poruke: 462
  • Karma: 0
Administrator je onemogućio javni pristup pisanja.

Odgovor: Bobath koncept 5 godina 9 meseci ago #13

  • Dr. Dragan
  • Dr. Dragan's Avatar
  • OFFLINE
  • Administrator
  • Poruke: 462
  • Karma: 0
Administrator je onemogućio javni pristup pisanja.
Time to create page: 1.069 seconds